چاپ کتاب وجوب فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی

کتاب وجوب فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی چاپ شد

کتاب وجوب فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی چاپ شد

 نویسندگان :

دکتر سید محمد حسینی (دانشیار دانشگاه تهران)

محمد حسن زاده (دانش آموخته دانشگاه تهران)

 

مقدمه

فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی؛ مسئله ای مستحدثه و نوین با اهمیتی مضاعف و چالش هایی فراوان. دین اسلام برای هریک از رفتارهای انسان در برابر پروردگار و اجتماعِ پیرامونی وی، احکام متفاوتی را مورد وضع قرار داده است که هر کدام از ظرافتی خاص برخوردار است. در این مکتب حفظ کرامت انسانی حتی پس از مرگ وی دارای اهمیت والایی بوده، همانگونه که حفظ نفس محترمه نیز از مقاصد شریعت مقدس بشمار رفته و از امور حسبه و جدا نشدنی آن محسوب می گردد. بدان صورت که شریعت مقدس در بیان احکام فقهی خود، به اولویت و اهمیت مضاعف این مهم اشاره و تاکید دارد. این رویکرد، مساله فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی و موضوعات پیرامونی آن را در کانون مباحث فقهی حقوقی قرار داده و محوریت مباحث فقه و حقوق پزشکی را بدین سو سوق داده است. محققان اسلامی به همراه پزشکان مسلمان کوشش کرده اند راهی برای حکم به جواز این فرآیند بشر دوستانه که به نجات جان انسان ها می انجامد، بیابند و در این مقوله قلم فرسائی بسیار و مباحث فراوان صورت گرفته است، تا جایی که پژوهش و تحقیق پیرامون محوریت حکم جواز، خارج از استفیاء ثمره عملی می باشد. حال با توجه به وجود پیشینه های مؤثر در موضوع حکم جواز فرآیند مذکور، باید در نظر داشت که پژوهش حاضر خواستار این است که گامی فراتر از حکم جواز برداشته و پرونده این عمل را به عرصه احکام الزامی اسلام که همان وجوب فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی با رعایت حدودات خود می باشد، راهگشایی نماید. در حقیقت آنچه که در این پژوهش بدان دست یافته شده، نظری متغایر و متفاوت با دیگر آراء فقهاء شیعه است. در این پژوهش با اتکاء بر اصول کلی ادله استنباطی احکام شریعت مقدس و تطبیق سنجی فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی بر وجوب حفظ نفس محترمه، به کشف حکم وجوب فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی نائل آمده است. این حکم وجوب در حالی است که نظرات و فتاوی تمامی فقهاء تشیع تاکنون بر مسأله جواز و یا حرمت فرآیند مذکور متمرکز بوده و آرائي خارج از این دو حکم تکلیفی یافت نشده است. لازم به توجه است که در پژوهش پیش رو، ضمن بررسی و بیان اشکالات، شبهات و انتقادات وارد بر حکم جواز فرآیند اهداء عضو و پیوند اعضاء بیماران مرگ مغزی، به نقد و تأمل بر آنان پرداخته و با رد تمامی اشکالات مطروحه راه را بر وصول به حکم وجوب در فرآیند مذکور هموار می سازد. در نهایت با اشاره و تحقیق در ادله ی استنباطی کشف کننده حکم وجوب در موضوعات فقهی و بیان تفصیلی رویکرد اصولی نگارندگان، حکم وجوب فرآیند اهداء عضو و پوند اعضاء بیماران مرگ مغزی از دیدگاه فقه جعفری اثبات می گردد. رویکرد استفاده شده در این پژوهش بر اساس اهداف مورد نظر، توسعه ای و بر اساس نیاز آن به فرضیه، توصیفی می باشد. امید است با استعانت از راهنمائی های متخذ از قرآن و حدیث و نیز دیگر منابع استباطی احکام شریعت، توانسته شود جلوه ای از پویایی فقه تشیع را به نمایش گذاشته و موجبات حفظ نفوس محترمه را فراهم نموده باشیم. امید آن است این کاوش فقهی، جان های زیادی را از مرگ حتمی نجات دهد و مصداق آیه ی ۳۲ مائده «وَ مَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا» قرار گیرد. در ختام امر، این برگ سبز تقدیم می گردد به ساحت مقدس آن امام همام، که جان گرانبهایش را در أقامه حفظ دین بخشش نمود.