کتاب دستورکارآزمایشگاه میکروبیولوژی 1

کتاب دستورکارآزمایشگاه میکروبیولوژی 1 چاپ شد

کتاب دستورکارآزمایشگاه میکروبیولوژی 1 چاپ شد

« دستورکارآزمایشگاه میکروبیولوژی 1»

آزمایشگاه ساختار و تنوع میکروبی

مريم جليلي طبايي

حمید امامی

 

پیش گفتار

 

"The role of the infinitely small in nature is infinitely large."

 

"نقش موجودات بسیار کوچک، درطبیعت بسیار بزرگ است. "

-  لویی پاستور

 

به نام آفریننده جهانیان که شناخت رازهای نهان هستی، از کوچکترین موجودات تا کهکشان‌های بیکران، را در نهاد انسان قرار داد.

به دانشجویان کوشا و آینده‌سازان عرصه علم و سلامت:

این کتاب، که هم اکنون در دستان شماست، بیش از آنکه مجموعه‌ای از صفحات کاغذی باشد، گذرنامه شما به دنیای شگفت‌انگیز و نامرئی میکروب‌ها است. دنیایی که با وجود کوچکی، بزرگترین نقش را در سلامت و بیماری، در صنعت و محیط زیست، و در کل حیات بر روی کره زمین ایفا می‌کند.

آزمایشگاه میکروبشناسی، برای یک دانشجوی علوم زیستی و پزشکی، تنها یک کلاس درس نیست؛ یک کارگاه مهارت‌آموزی، یک عرصه پرسشگری است که در آن نظریه‌های کلاسیک، جان می‌گیرند و در زیر نور میکروسکوپ و روی سطح محیط‌های کشت، به واقعیتی ملموس تبدیل می‌شوند. موفقیت شما در این عرصه، نه تنها به دانش تئوری، که به تسلط بر مهارت‌های عملیِ ظریف، دقت مثال‌زدنی و عادت‌های ایمنیِ راسخ وابسته است.

هدف از تألیف این کتاب، ارائه یک راهنمای جامع، واضح و گام‌به‌گام برای فراگیری همین مهارت‌های پایه و ضروری برای دانشجویان کارشناسی میکروبیولوژی و بیوتکنولوژی بر اساس سرفصل دروس وزارت علوم است. ما در اینجا از  ساده‌ترین مفاهیم آغاز می‌کنیم: چگونه یک لباس آزمایشگاه را به‌درستی بپوشید، چگونه با یک لوپِ ساده کار کنید، و چگونه دنیایی از میکروارگانیسم‌ها را در یک قطره آب ببینید. سپس به تدریج و با بیانی شیوا، به سراغ تکنیک‌های پیشرفته‌تر خواهیم رفت: کشت‌های خالص، روش‌های مختلف رنگ‌آمیزی، روش‌های استاندارد تعیین حساسیت ضد میکروبی، و اصول اولیه شناسایی باکتریها.

در این کتاب بر سه نکته تاکید ویژه‌ای خواهیم داشت:

ایمنی (Safety): اولین و مهمترین درس این کتاب. شما در آزمایشگاه نه تنها مسئول سلامت خود، که مسئول سلامت همکلاسی‌ها و جامعه خارج از آزمایشگاه هستید. کار با میکروارگانیسم‌ها، همواره با ریسک همراه است. بنابراین، پررنگ‌ترین خط قرمزهای این کتاب، مربوط به پروتکل‌های ایمنی، دفع صحیح ضایعات و مهار زیستی خواهد بود. این اصول، غیرقابل مذاکره هستند.

دقت (Precision): میکروبشناسی یک علم تجربی است و نتایج آزمایش‌های شما، مستقیم یا غیرمستقیم، می‌تواند بر تشخیص بیماری و سرنوشت یک بیمار تاثیر بگذارد. بنابراین، دقت در اندازه‌گیری، زمانبندی، ثبت مشاهده‌ها و گزارش نتایج، یک فضیلت حرفه‌ای محسوب می‌شود، نه یک انتخاب.

تفکر انتقادی (Critical Thinking): این کتاب تنها یک کتاب دستور العمل نیست. در پایان هر بخش، از شما می‌خواهیم تا درباره «چرایی» هر مرحله بیندیشید. چرا این دما؟ چرا این رنگ؟ چرا این نتیجه منفی شد؟ پرورش این نگاه تحلیلی، شما را از یک تکنیسین به یک دانشمند تبدیل خواهد کرد.

این کتاب حاصل سال‌ها تجربه تدریس، مشاهده خطاهای رایج دانشجویان و عشق به اشتراک‌گذاری زیبایی‌های این علم است. از شما دعوت می‌کنم با کنجکاوی، صبر و حداکثر دقت، این سفر را آغاز کنید. اشتباهات را بخشی از فرآیند یادگیری بدانید، اما هرگز از پرسیدن و یادگیری مجدد خسته نشوید.

امیدوارم این اثر، نه تنها شما را برای موفقیت در درس عملی میکروبشناسی آماده کند، بلکه جرقه علاقه‌ای پایدار را در وجود شما روشن سازد؛ علاقه‌ای که شاید روزی منجر به کشفی شود که مسیر علم و سلامت بشر را تغییر دهد.

"In the fields of observation, chance favors only the prepared mind."

در زمینه مشاهده، بخت فقط به ذهن آماده رو می‌آورد.

- لوئی پاستور

 

                                                                پیروز و سربلند باشید.

                                                     مریم جلیلی طبایی- حمید امامی